آشنايي با اكيناسه
سرماخوردگي و آنفلوآنزا از شايع ترين علل مراجعه به پزشك و غيبت از كار و مدرسه است. گرچه تا كنون 200 نوع ويروس سرماخوردگي معمولي شناخته شده اند، هنوز ويروس هاي عامل 30 تا 50 درصد موارد سرماخوردگي افراد بالغ ناشناخته باقي مانده و پيش گيري و درمان اين بيماري ها از دغدغه هاي هميشگي جامعه پزشكي است.
به رغم پيشرفت هاي علمي در زمينه ايمني سازي عليه بسياري از بيماري هاي عفوني واگيردار، در مورد سرماخوردگي و آنفلوآنزا، به علت تنوع زياد ويروس هاي ايجاد كننده ي اين دو بيماري، بروز سوش هاي جهش يافته جديد در شروع هر فصل سرما و نيز متفاوت بودن ويروس هاي غالب بيماري زا در مناطق جغرافيايي مختلف، نمي توان با ساخت يك واكسن خاص در سطح بينالمللي يا حتي منطقه اي عليه آن ها ايمني ايجاد كرد. به نظر مي رسد با شروع هر فصل جديد از سرماخوردگي وآنفلوآنزا نياز به توليد و ارايه يك واكسن جديد در هر منطقه جغرافيايي است! اين امر بسيار دشوار بوده و هزينه هاي هنگفتي نيز در پي دارد. بنابراين بايد براي مقابله با اين بيماري ها چاره ي ديگري انديشيد.
اكيناسه(Echinacea) چيست؟
تحقيقات نشان داده اند كه تعديل و تقويت سيستم ايمني بدن با روش هايي غير از واكسيناسيون نه تنها مي تواند شانس ابتلا به برخي بيماري هاي عفوني واگيردار را كاهش دهد، بلكه در كاهش شدت علايم و دوره بيماري نيز بسيار موثر است.
در راستاي تحقق اين هدف و با توجه به گرايش عمومي به سمت مصرف فرآورده هاي طبيعي، بسياري از تركيبات طبيعي مورد آزمايش قرار گرفته و نقش تعدادي از گياهان به عنوان محرك و مقوي سيستم ايمني در مقياس آزمايشگاهي و نيز كارآزمايي هاي باليني مشخص شده است.
يكي از گياهاني كه اثر آن به عنوان تعديل كننده و تقويت كننده ي قدرت دفاعي و ايمني بدن به طور مسلم و قطعي به اثبات رسيده است گياه دارويي اكيناسه است كه بومي آمريكا بوده و در ايران با نام سرخارگل شناخته مي شود.
اكيناسه گياهي علفي و چندساله، از تيره كاسني با گل هاي مخروطي شكل و ارغواني رنگ است.
اكيناسه از گياهان دارويي منتخب سازمان بهداشت جهاني و به عنوان يكي از مهم ترين گياهان دارويي مطرح در جهان است كه كشت آن به طور فزاينده اي در حال افزايش است.
از معروف ترين گونه هاي اين گياه، اكيناسه پورپورا(Echinacea purpurea) است كه به خوبي در شرايط آب و هوايي شمال ايران قابل پرورش است.
مستندات علمي متعددي مبني بر اثر بخشي قسمت هاي مختلف اين گياه به عنوان ضد باكتري، ضد ويروس، ضد التهاب، تعديل كننده و تقويت كننده سيستم ايمني، ترميم كننده زخم، ضد نئوپلاستيك و ضد عفوني كننده در دسترس است.
در مطالعات باليني و آزمايشگاهي مختلف، متعاقب مصرف فرآوردههاي حاوي اكيناسه، افزايش فعاليت فاگوسيتوزي گرانولوسيت هاي انساني، افزايش تعداد سلول هاي سفيد خون، افزايش تعداد و فعاليت لكوسيت ها و افزايش توليد IgM و اينترفرون بتا گزارش شده است كه اين آثار را مي توان در ايمني زايي اين گياه دخيل دانست.
در اروپا و آمريكا، فرآورده هاي دارويي حاصل از قسمت هاي مختلف اعم از ريشه و اندام هاي هوايي اكيناسه پورپورا به طور گسترده اي براي پيشگيري و درمان عفونت هاي باكتريايي و ويروسي به ويژه سرماخوردگي و آنفلوآنزا و نيز به عنوان تقويت كننده سيستم ايمني و افزايش دهنده قدرت دفاعي بدن استفاده مي شود.
ويژگي هاي مذكور عمدتا به وجود آلكاميدها، گليكوپروتئين ها، مشتقات كافئيك اسيد (چيكوريك اسيد) و پلي ساكاريدها در گياه مربوط مي شوند.
مطالعات باليني متعدد حاكي از آن است كه مصرف فرآورده هاي دارويي حاوي اكيناسه مي تواند احتمال ابتلا به سرماخوردگي را به نصف تقليل دهد.
همچنين مشخص شده مصرف اين فرآورده ها به همراه ويتامين" C " خطر ابتلا را بيش از 80 درصد كاهش مي دهد.
تحقيقات ديگر نشان داده اند كه مصرف فرآورده هاي حاوي اكيناسه در شروع نشانه هاي سرماخوردگي، نه تنها شدت علايم بيماري مانند سرفه، سردرد و سرماخوردگي بيني، بلكه تعداد روزهاي علامت دار يعني دوره بيماري را نيز به طور چشم گيري كاهش مي دهد.
اين فرآورده ها همچنين به عنوان درمان كمكي در عفونت هاي راجعه دستگاه ادراري آثار خوبي نشان داده اند.
استعمال موضعي فرآورده هاي حاوي اكيناسه به طور سنتي در تسريع التيام زخم ها و ترميم بافت ها كاربرد داشته است كه اين اثر مربوط به مهار فعاليت آنزيم هيالورونيداز بافتي و ميكروبي توسط مواد موثره اين گياه است.
آيا عارضه اي هم دارد؟
همانند هر فرآورده دارويي در مورد مصرف فرآورده هاي دارويي حاوي اكيناسه نيز نكاتي را بايد مورد توجه قرار داد.
* به جز مواردي نادر از واكنش هاي آلرژيك نسبت به اكيناسه، عارضه جانبي ديگري متعاقب مصرف فرآورده هاي آن گزارش نشده است.
* مصرف هم زمان اين فرآورده ها با داروهايي كه توسط آنزيم هاي كبدي متابوليزه مي شوند، داروهاي سركوب گر سيستم ايمني و كورتيكواستروئيدها توصيه نمي شود.
* مصرف فرآورده هاي اكيناسه در كودكان بايد با احتياط و با نظر پزشك صورت گيرد.
* زنان باردار و شيرده و افرادي كه نسبت به فرآورده هاي گياهي حساسيت نشان مي دهند بايد از مصرف فرآورده هاي اكيناسه خودداري كنند.
* مصرف فرآورده هاي اكيناسه در بيماري هايي مانند سل، ام اس، كلاژنوسيس، ايدز يا عفونت هاي اچ آي وي و ديگر بيماري هاي خود ايمني ممنوع است.
* مصرف فرآورده هاي دارويي حاوي اكيناسه در فصل زمستان و با تجويز پزشك به منظور پيشگيري از سرماخوردگي وآنفلوآنزا به ويژه براي افرادي كه دچار ضعف سيستم ايمني هستند يا به طور مكرر دچار سرماخوردگي مي شوند، توصيه مي شود.
* در عين حال مصرف مداوم اين فرآورده ها بيش از 8 هفته منع شده است.
* افراد سالم نبايد به مدت طولاني از اين فرآورده ها استفاده كنند.
* بهتر است اين فرآورده ها به صورت مقطعي به مدت يك يا دو هفته مصرف شده و سپس براي مدتي مصرف آن ها متوقف شود تا فعاليت طبيعي سيستم ايمني بدن مختل نشود.
* ذكر اين نكته لازم است كه فرآورده هاي دارويي توليد شده توسط شركت هاي داروسازي مختلف لزوما از نظر نوع و مقادير تركيبات موثره يكسان نيستند؛ لذا توصيه مي شود براي اطلاع از دوز مصرف دارو به برگه راهنماي مربوط به شركت سازنده توجه كرده و در اين زمينه از توصيه هاي داروساز يا پزشك نيز بهره مند شوند.
گیاهان داروئی و میوه های در دسترس شما ؛ این سایت جهت امنیت و آسایش شما عزیزان برای دسترسی سریع و راحت به اطلاعات جامع و تخصصی گیاهان داروئی در رابطه با امراض و درمانها میباشد. باشد تا بتوانیم در کنار یکدیگر برای سلامتی و تندرستی خویش تلاش کنیم.