مرجع تخصصی گیاهان دارویی

^{نكات تغذيه اي در زخم هاي گوارشي}

^{در طي دهه هاي اخير، پزشكان براي پيشگيري و يا درمان گاستريت و زخم ها به ايجاد برخي اصلاحات غذايي توصيه كرده اند. پيشنهادهاي درماني رايج شامل اجتناب از مصرف غذاهاي پُرادويه، كافئين، الكل و افزايش مصرف رژيم غذايي حاوي مواد غذايي آب پز و شير و لبنيات بوده است.}

^{هر چند كه اين توصيه ها به نظر معقول و منطقي مي رسند اما برخي افراد در آزمايش هاي كنترل شده نتوانسته اند نتايج موفقيت آميزي را كسب كنند.  براي مثال هضم شير معمولا همراه با افزايش توليد اسيد مي باشد و همچنين مصرف برخي ادويه هاي خاص مثل فلفل سياه، پودر چيلي و فلفل قرمز ممكن است سبب هضم نامناسب غذا شود، ولي هنوز شواهد علمي نشان نداده اند كه  هر يك از آن ها در بروز گاستريت يا زخم هاي پپتيك نقش داشته باشند.}

^{مطالعات اپيدميولوژيكي فاكتورهايي به شرح زير را با كاهش خطر گاستريت و زخم هاي پپتيك مرتبط دانسته اند:}

^{تغيير و اصلاح الگوي غذايي}

^{مصرف وعده هاي غذايي كوچك تر و در دفعات بيشتر ممكن است علائم را تخفيف دهند  ولي به التيام زخم ها كمك نخواهد كرد.}

^{رژيم پُرفيبر}

^{يك مطالعه ي بزرگ در دانشگاه هاروارد بر روي سلامت جامعه دريافته است كه رژيم هاي غذايي پُرفيبر با كاهش خطر زخم پپتيك همراه بوده اند. پس از يك دوره 6 ساله افرادي كه بيشترين دريافت فيبر را داشتند در مقايسه با افرادي كه كمترين دريافت فيبر را داشتند، 45 درصد كمتر در معرض خطر ابتلاء بودند. نتايج اين مطالعه نشان داد كه مصرف منابع غذايي فيبر محلول (جو، حبوبات، ميوه ها و سبزي هاي خام) به طور ويژه اي خاصيت محافظت كنندگي داشته و مصرف منابع فيبر محلول به ميزان 60 درصد منجر به كاهش خطر ابتلاء گشت.} 

^{اما از طرف ديگر مطالعات نشان داده اند كه استفاده از مكمل هاي غذايي حاوي فيبر به صورت سبوس گندم هيچ تاثيري را در روند عود زخم نداشت. همچنين به طور مشابهي به نظر مي رسد كه رژيم هاي پُرفيبر همچنين هيچ مزايايي را در بهبود سرعت التيام زخم ها در مقايسه با رژيم هاي كم فيبر نداشتند.}

^{در كل بايد اذعان نمود كه بر خلاف تصورات قبلي استفاده از مواد حاوي فيبر و سبزيجات به ويژه اگر به طور كامل جويده شوند همراه با تشديد زخم هاي پپتيك نخواهد بود.}

^{لازم به ذكر است كه تجربيات شخصي افراد مبتلا نيز در نوع مواد غذايي مورد استفاده براي كنترل زخم هاي پپتيك داراي اهميت ويژه مي باشد.}

^{رژيم غذايي غني از ويتامين A}

^{در برخي مطالعات، افزايش دريافت كلي ويتامين A ( از غذا و مكمل ها) با كاهش خطر ابتلاء به زخم هاي پپتيك همراه بود و در افرادي كه بيشترين دريافت ويتامين A را داشتند در مقايسه با افرادي كه كمترين دريافت را داشتند، خطر ابتلاء به ميزان 54 درصد كمتر بود.}

^{چاي سبز}

^{مطالعات نشان داده اند كه مصرف منظم چاي سبز با 40 تا 50 درصد كاهش خطر گاستريت همراه است. آزمايش هاي سلولي پيشنهاد مي كنند كه كاتچين موجود در چاي سبز ممكن است به عنوان يك آنتي اكسيدان و آنتي باكتريال براي سركوب باكتري هليكوباكترپيلوري عمل نمايد.}

^{اجتناب از مصرف الكل}

^{مطالعات باليني حاكي از آن است كه سوء استفاده و مصرف الكل مي تواند موجب تقويت عفونت هليكوباكترپيلوري گردد و همچنين ميزان بهبود زخم هاي موجود را آهسته نمايد. نكته ي مهم آن است كه مصرف الكل به همراه مصرف سيگار خطر زخم ها را افزايش مي دهد.}

^{اجتناب از مصرف كافئين ها}

^{قهوه در هر دو صورت كافئينه و غير كافئينه توليد اسيد را تحريك مي نمايد. برخي مطالعات يك همراهي نزديك بين مصرف قهوه و علائم بيماري را اظهار مي نمايند. در هر حال به طور كلي هنوز مشخص نيست كه آيا مصرف قهوه خطر عفونت باكتري هليكوباكترپيلوري را افزايش و يا كاهش مي دهد.}

^{پروبيوتيك ها}

^{پروبيوتيك ها براي مثال لاكتوباسيلوس كازئي، ممكن است با رشد باكتري هليكوباكترپيلوري مداخله نمايند. به علاوه برخي مطالعات نشان داده اند كه پروبيوتيك ها همچنين مي توانند اثربخشي درمان آنتي بيوتيكي را براي هليكوباكترپيلوري افزايش دهند و عوارض جانبي درمان را كاهش دهد. قبل از اين كه بتوان پروبيوتيك ها را براي پيشگيري يا درمان گاستريت ها و يا زخم ها پيشنهاد كرد، انجام مطالعه هاي بيشتري مورد نياز مي باشند.}

^{بسياري از افرادي كه نشانه هاي ملايمي از زخم پپتيك را دارا مي باشند، براي اولين اقدام، درمان خانگي بدون مراجعه به پزشك را براي يك دوره ي زماني كوتاه امتحان مي كنند، ولي اگر نشانه هاي زخم پس از گذشت 10 تا 14 روز از شروع درمان خانگي بهبود نيافت و يا علائم ديگري مثل كاهش وزن، حالت تهوع پس از خوردن غذا و يا درد مداوم مشاهده شد، بسيار مهم است كه به پزشك مراجعه نماييد تا اطمينان حاصل كنيد كه به يك زخم مبتلا هستيد و به ديگر عارضه هاي جدي مبتلاء نمي باشيد.}

^{اگر در سنين ميانسالي و پيري هستيد موضوع اهميت بيشتري مي يابد چرا كه با افزايش سن خطر پيشرفت سرطان و يا ديگر بيماري هايي كه بتوانند سبب ظهور علائمي مشابه زخم پپتيك گردد، افزايش مي يابد.}

^{تغيير شيوه زندگي:}

^{برخي از توصيه هاي مفيد پزشكان به شرح ذيل مي باشد:}

^{* سيگار نكشيد: كشيدن سيگار بر لايه ي محافظت كننده ي معده اثر مي گذارد و معده را براي گسترش زخم مستعد مي سازد. همچنين سبب افزايش اسيد معده مي گردد.}

^{* اجتناب از مصرف الكل: مصرف الكل سبب فرسايش لايه ي موكوسي معده و روده ي باريك مي گردد كه منجر به التهاب و خونريزي مي شود.}

^{* اجتناب از داروهاي ضدالتهابي غير استروئيدي: چنان چه شما مرتبا مُسكن مصرف مي كنيد، از استامينوفناستفاده نماييد.}

^{* ريفلاكس اسيدي را كنترل كنيد: چنان چه زخم مري داريد، معمولا با ريفلاكس اسيدي مرتبط است.}

^{براي كنترل ريفلاكس اسيدي اقدامات ذيل را انجام دهيد:}

^{اجتناب از غذاهاي پُرچرب و پُرادويه،}

^{اجتناب از دراز كشيدن بلافاصله بعد از صرف غذا،}

^{بالا قرار دادن موقعيت سر در هنگام خوابيدن}

^{و كاهش وزن.}

^{همچنين اجتناب از كشيدن سيگار، مصرف الكل و داروهاي ضدالتهابي غير استروئيدي به كنترل ريفلاكس اسيدي كمك خواهند كرد.}

^{درمان دردهاي شكمي}

^{آزمايشات تشخيصي}

^{پزشك شما احتمالا نشانه ها و علائم بيماري را بررسي مي كند و معاينه ي فيزيكي را بر روي شما انجام مي دهد. انجام تعدادي از تست هاي تشخيصي نيز ممكن است به دكترتان كمك كند كه دليل ناراحتي اصلي تان را تعيين كند.}

^{اين تست ها عبارت هستند از:}

^{* تست هاي خوني}

^{تست هاي خوني مي تواند احتمال ابتلا به برخي بيماري هاي ديگري كه ممكن است باعث ظهور نشانه ها و علائمي شبيه به درد شكمي بدون زخم شوند را  برطرف نمايد.}

^{* آزمايش مدفوع}

^{دكترتان ممكن است آزمايش نمونه اي از مدفوع تان را براي پيدا كردن باكتري اي موسوم به هليكوباكترپيلوري(H. pylori) تجويز نمايد، كه اين باكتري مي تواند سبب مشكلات شكمي شود.}

^{* استفاده از اندوسكوپي براي آزمايش كردن سيستم گوارشي تان}

^{در اين روش وسيله اي سبك، قابل انعطاف و نازك به نام آندوسكوپ، از گلوي شما مي گذرد. بنابراين دكتر شما مي تواند مري، شكم و قسمت ابتدايي روده شما(دئودنوم) را ببيند.}

^{معالجات و داروها}

^{درد شكمي بدون زخم كه مدت زيادي طول مي كشد و به وسيله تغييرات شيوه زندگي كنترل نمي شود ممكن است به معالجه نياز داشته باشد. نوع درماني كه دريافت مي كنيد به علائم و نشانه هاي بيماري تان وابسته است. درمان ممكن است  با تجويز دارو و رفتاردرماني تركيب شود.}

^داروها

^{داروهايي كه ممكن است در مديريت نشانه ها و علائم اين درد به شما كمك كنند عبارت هستند از:}

^{داروهاي آنتي اسيد. آنتي اسيدها در فرم جامد يا مايع يك درمان عمومي و معمول براي سوء هاضمه هستند. آنتي اسيدها اسيد معده را خنثي مي كنند و آسودگي سريعي را فراهم مي نمايند.}

^{داروهايي براي درمان گاز. داروهايي كه شامل سايمتيكون ها هستند آرامش را به وسيله از بين بردن گازها فراهم مي كنند. Mylanta و Dimeticon  مثال هايي از اين دسته هستند.}

^{داروهايي كه توليد اسيد را كاهش مي دهند و بلوكرهاي H2 رسپتور ناميده مي شوند.}

^{اين داروها يكي از پُر مصرف ترين داروهاي گوارشي هستند كه شامل سايميتيدين(Tagamet HB)، فاموتيدين(Pepcid AC)، نيزاتيدين(Axid AR) و رانيتيدين(Zantac 75) هستند.}

^{انواع  قوي از اين داروها تنها در فرم نسخه اي در دسترس هستند.}

^{داروهايي كه پمپ هاي اسيدي را بلوكه مي كنند.}

^{اين ها داروها، مانع پمپ پروتوني نيز ناميده مي شوند و پمپ هاي اسيدي را كه در داخل سلول هاي مخاط دستگاه گوارش، اسيد ترشح مي كنند را بلوكه مي كنند.}

^{موانع پمپ پروتوني، ميزان ترشح اسيد را به وسيله ي بلوكه كردن فعاليت اين پمپ هاي كوچك، كاهش مي دهند.}

^{موانع پمپ پروتوني شامل لانزوپرازول(Prevacid 24 HR) و امپرازول(Prilosec OTC) هستند.}

^{بايد توجه داشته باشيد كه اين داروها در فرم نسخه اي در دسترس هستند.}

^{داروهايي كه اسفنگتر مري را قوي مي كنند.}

^{اين داروها كمك مي كند كه معده ي شما با سرعت بيشتري خالي بشود و علاوه بر آن به سفت شدن دريچه بين معده و مري  كمك مي كند. لذا از اين طريق ناراحتي ناشي از درد قسمت بالاي شكمي را كاهش مي دهد.}

^{داروي متوكلوپراميد از اين گروه مي باشد.}

^{داروهايي كه اسپاسم هاي ماهيچه اي را كنترل مي كنند.}

^{داروهاي ضد انقباض ممكن است درد شكمي را به وسيله ي رفع اسپاسم ها در ناحيه روده، تسكين ببخشد. اين داروها شامل دايسيكلومين و هيوسين هستند.}

^{داروهاي ضد افسردگي با دوز پايين.}

^{داروهاي ضد افسردگي تري سيكليك و داروهايي كه به عنوان مهاركننده هاي انتخابي برداشت مجدد سروتونين(SSRIs) شناخته مي شوند در دوز پايين مصرف مي شوند و ممكن است به ممانعت از فعاليت نورون هايي كه درد روده اي را كنترل مي كند كمك كند. پزشك تان ممكن است اين داروهاي ضد افسردگي را مانند نورتريپتيلين(Pamelor) و دسيپرامين و(Norpramin) SSRIs مانند سرترالين(Zoloft) را پيشنهاد كند.}

^{آنتي بيوتيك ها}

^{اگر آزمايشات بر وجود نوعي باكتري معمول كه باعث زخم در شكم تان مي شود(موسوم به  باكتري  Hپيلوري)، دلالت كند، پزشك تان ممكن است به شما مصرف آنتي بيوتيك ها را توصيه كند. علاوه بر اين اگر شما تعداد خيلي زيادي باكتري در روده تان داشته باشيد دكترها ممكن است به شما تعدادي از آنتي بيوتيك ها را توصيه كنند.}

^{طب جايگزين:}

^{خيلي از افرادي كه از اين نوع دردهاي گوارشي رنج مي برند اغلب سراغ مكمل ها و درمان هاي جانشين مي روند تا به آن ها كمك كند. تا كنون ثابت نشده است كه هيچ مكملي يا داروي جانشيني براي ريشه كني اين نوع از دردها باشد. اما وقتي كه به موازات درمان هاي دارويي و تغيير شيوه ي زندگي از طب جايگزين نيز استفاده شود ممكن است در جهت تخفيف نشانه ها و علائم  بيماري تان مفيد باشند.}

^{اگر شما علاقه مند به مكمل ها و درمان هاي جانشين هستيد، با پزشك تان در مورد موارد زير صحبت كنيد:}

^{مكمل هاي گياهي}

^{داروهاي گياهي كه بعضي منافع را براي اين درد نشان داده اند شامل: نعناع و روغن زيره، هستند.}

^{هيپنوتيزم}

^{هيپنوتيزم يك وضعيت عميق از تمركز است كه شما مي توانيد به وسيله ي كار كردن با يك درمانگر ماهر به آن برسيد. بعضي مدارك پيشنهاد مي كند كه  درمان هيپنوتيزم ممكن است به برطرف كردن نشانه ها و علائم اين درد كمك كند.}

^{تكنيك هاي آرام سازي(ريلكسيشن)}

^{فعاليت هايي كه به آرام سازي شما كمك مي كند ممكن است به شما كمك كند كه نشانه ها و علائم اين درد را  كنترل كنيد از جمله: مديتيشن، يوگا و ديگر فعاليت هايي كه به كاهش استرس كمك مي كند.}